Moeder, moeder van Koren Zailckas: beklemmend en bloedstollend

Het lijkt alsof er een nieuwe trend zichtbaar is in thrillerland. Er verschijnen steeds meer boeken die voorheen als roman werden gecategoriseerd en nu het label thriller krijgen, ondanks dat het verhaal niet voldoet aan kenmerken van het genre. De verhalen zijn vooral spannend te noemen.
Onlangs verscheen in dit genre Moeder, moeder van Koren Zailckas.
In Moeder, moeder vertellen de twaalfjarige Will en zijn zestienjarige zus Violet beurtelings over het leven met hun, voor de buitenwereld normale, moeder Josephine. Will is het oogappeltje van Josephine. Toen hij werd gepest op school, zegde ze haar baan op bij de universiteit om hem thuisonderwijs te geven. Volgens Josephine was het thuis ook veiliger voor hem, gezien zijn autisme en epilepsie. Het valt de lezer al snel op dat Josephine Will klein houdt. Ze kiest kinderachtige kleren voor hem uit en neemt hem mee naar een speelgroep voor (jongere) kinderen die thuis les krijgen.
Sinds Rose, hun vier jaar oudere zus, is weggelopen, lijkt het alsof Josephine het vooral op Violet heeft gemunt. Ze kan niet meer goed doen in de ogen van haar moeder. Violet krijgt dagelijks verwijten, scheldpartijen en andere narigheid over zich heen. Als reactie hierop zit Violet zo veel mogelijk bij haar vrienden, experimenteert ze met drugs en vast ze tot de kleren bijna letterlijk van haar lijf vallen.
Het verhaal begint op een nieuw dieptepunt voor Violet. Haar vader brengt haar naar een psychiatrische kliniek omdat ze in een door drugs veroorzaakte woedeaanval Will heeft gestoken met een mes. Violet heeft geen keuze dan zich gedwongen te laten opnemen. Na de ontnuchtering zet ze alles op alles om zichzelf te bevrijden uit de inrichting. Het is nog maar de vraag of dit haar gaat lukken, want haar moeder heeft alles perfect geregeld.
Moeder, moeder is een bizar verhaal. Het is geen traditionele thriller, want er wordt geen moord gepleegd, er wordt geen dader opgespoord na gedegen politieonderzoek door een rechercheur. Er is wel een moeder wier gedrag onvoorspelbaar en onvoorstelbaar is. En er wordt halfslachtig onderzoek gedaan naar de zus die vermist dan wel weggelopen is.
Het label spannende psychologische roman zou wellicht beter passen, gezien het niet normaal functionerende gezin met de gestoorde moeder en de dochter die het allemaal moet doormaken, verwerken en een plek geven in haar leven.
Doorslaggevende reden om Moeder, moeder geen thriller te willen noemen is het einde. Na de ontknoping kabbelt het verhaal nog bladzijdenlang door. Voor een roman zijn die bladzijden cruciaal, ze geven dieper, psychologisch inzicht in een van de personages. In een thriller is dit die overbodige epiloog die niets meer toevoegt aan de plot.
Het is geweldig zoals Koren Zailckas het verhaal vertelt vanuit het perspectief van een 12-jarige jongen en een 16-jarig meisje in hun eigen woorden en taal. Nergens komt de moeder zelf aan het woord. Je krijgt haar enkel te zien door de ogen van haar kinderen. De zoon blijft tegen zijn moeder opkijken, wat ze ook doet. De dochter doorziet haar moeder en gaat de strijd aan.
Hoe verknipt Josephine is, blijkt uit de verhalen van Will en Violet over de zwangerschap van Rose. Josephine dwong haar een abortus te ondergaan, vanwege de schande voor de familie en omdat Rose in haar ogen geen goede moeder zou zijn. Na de abortus beschuldigde Josephine Rose van moord en legde ze steeds foto’s van geaborteerde baby’s in haar kamer.
Dit alles levert een beklemmend, bloedstollend verhaal op, dat tot de ontknoping vele malen spannender is dan menige traditionele thriller. Het gaat zelfs een stukje richting horror, omdat Josephine steeds enger en gekker wordt, naarmate het verhaal vordert.
Tot slot een klein gruwelijk feit, dat na lezing kippenvel geeft: op de achterkant staat vermeld dat de auteur eerder een veelbesproken autobiografische roman schreef over haar disfunctionele jeugd.

Deze recensie is ook te lezen op Crimezone.

Open huis van Jill Mansell: Lectuur met een hoofdletter L

Sinds een aantal jaren is de Engelse auteur Jill Mansell een van de grote namen in het chicklitgenre. Haar boeken zijn stuk voor stuk bestsellers, niet alleen in Engeland maar ook in Nederland. Je zou zelfs kunnen zeggen dat haar boeken hier mede voor de enorme populariteit van het genre hebben gezorgd. De toppers uit haar omvangrijke oeuvre zijn hier inmiddels ook als handige dwarsligger verschenen. Ideaal voor de vakantie of onderweg. Een van deze dwarsliggers is Open huis dat in 1995 voor het eerst werd uitgebracht.

In Open huis weet Nell O’Driscoll het op 16-jarige leeftijd zeker: de iets oudere, adellijke Marcus Kilburgton is een vervelende verwaande kwast en dat zijn vader graaf en kasteelheer is van Kilburn Castle verandert daar niets aan. Jaren later als beiden allang volwassen zijn en Marcus na het overlijden van zijn vader kasteelheer is geworden,  wil hij Miriam, de moeder van Nell uit haar huis zetten. Volgens Nell, Miriam en hun vrienden is dat ongetwijfeld omdat de vader van Marcus een veelbesproken affaire had met de moeder van Nell. En dat terwijl de vader van Marcus beloofd had dat Miriam voor altijd in het huisje mocht blijven wonen. Marcus voert als officiële reden aan dat het huis bedoeld is voor medewerkers van het kasteel. Nell ziet haar kans schoon en solliciteert direct naar een openstaande vacature: assistent van de kasteelheer. Tot grote verbazing van Marcus heeft ze geweldige plannen om het kasteel uit de rode cijfers te helpen en weet ze die succesvol uit te voeren. Niet iedereen is blij met de goede samenwerking tussen Nell en Marcus, zoals bijvoorbeeld de oude huishoudster die de relatie tussen de oude graaf en de ‘zigeunerin’, de moeder van Nell afkeurde. En de zus van Marcus leek het een goed plan als hij zou trouwen met een rijke erfgename om op die manier het kasteel in de familie te kunnen houden.
Open huis is een typische chicklit met de nodige, benodigde verwikkelingen. De verliefdheid in het verhaal is niet perse of juist niet wederzijds, dat zorgt immers voor de leukste misverstanden en de akeligste vormen van jaloezie.
Het frisse en sprankelende, waardoor de boeken van Jill Mansell gekenmerkt worden, is goed bewaard gebleven. Het enige waar aan je kan merken dat het boek 15 jaar geleden is verschenen, is de afwezigheid van social media en mobiele telefoons. De humor is tijdloos en bestaat uit misverstanden, zoete wraak en gevatte, grappige oneliners, waarmee de personages iemand anders op hun nummer zetten. Zelden over zo’n effectieve, letterlijk zoete wraak gelezen. Een eenvoudige goedmoedige vrouw wordt door haar man verlaten voor een schrijfster van historische romantische fictie. In haar nieuwste boek zet ze de vrouw neer als frigide feeks en beschrijft ze uitgebreid het spetterende seksleven van haar en haar minnaar. De minnaar moet afvallen van de schrijfster door gezond te eten. Hij is echter dol op de heerlijke cakes en taarten van zijn vrouw. Hij kan het niet laten om geregeld bij haar langs te gaan voor iets lekkers. Zij zet hem dit maar al te graag voor, zodat hij alles behalve afvalt. Kortom zoete wraak.
Open huis is een goede what you see is what you get roman, waarmee je even kan ontsnappen aan de dagelijkse sleur. Het is geen ingewikkeld verhaal met dubbele lagen of verborgen betekenissen. Geen mooischrijverij of poëtische hoogtepunten, maar soepele, lekker lopende zinnen.
Open huis is Lectuur met de hoofdletter L.

Verdronken hart van Lisa Unger: spannende psychologische roman over moeder-dochterverhoudingen

Het omslag en de flaptekst van Verdronken hart van de Amerikaanse auteur Lisa Unger wekken hoge verwachtingen bij de lezer, door de lovende aanbeveling van Karin Slaughter en quotes als ‘Koningin van de psychologische thriller’, ‘Literaire thriller’ en ‘Pageturner’. Het boek belooft hiermee al op voorhand nagelbijtend spannend te zijn, diepgang te hebben en goed geschreven te zijn. De personages zijn geloofwaardig en realistisch. De lezer zal het boek in een adem willen uitlezen. De lezer van deze recensie zal benieuwd zijn of deze verwachtingen worden waargemaakt.

In Verdronken hart staan drie vrouwen en een afgelegen eiland centraal. De oudste vrouw in het gezelschap is Birdie Burke. Geen vrouw om vriendin mee te willen worden. Ze is kil, star en zit boordevol (voor)oordelen over iedereen om haar heen. Iets uit haar verleden heeft haar zo gemaakt. Voor haar dochter Kate is ze een verschrikkelijke moeder. Voor zover ze moedergevoelens heeft, toont Birdie die niet. Vanaf dat Kate de leeftijd had om haar eigen leven te leiden en eigen keuzes te maken, stond Birdie klaar met haar harde oordelen en vele eisen.
Kate heeft helaas niet alleen haar handen vol aan de oudere generatie, ze heeft het ook te stellen met de jongere generatie in de vorm van haar puberdochter. Die vindt dat ze toe is aan een eigen leven en maakt daarbij de voor de hand liggende verkeerde beslissingen.
De derde hoofdpersoon is Emily, serveerster in een klein restaurant. Sinds enige tijd heeft ze een vriend, Dean. Tijdens de eerste maanden hadden ze het leuk samen. Nadat Dean zijn baan kwijt is geraakt, hangt hij te veel rond in het huisje van Emily en geeft hij in hoog tempo haar moeizaam verdiende geld uit aan drugs.
Het eiland is eigendom van Birdie’s familie. Het is de enige plek waar Birdie zich thuis voelt.
Het verhaal begint met de voorbereidingen van Birdie voor de jaarlijkse familievakantie op het eiland. Het ene familielid na het andere haakt met een slap excuus af. De ware reden is dat ze het niet verdragen met Birdie samen te zijn. Kate, de brave dochter, bijt door de zure appel heen, ondanks tegenzin en slechte voorgevoelens. Met dochter en diens vriendin gaat ze op weg naar het eiland.
Dean is zijn oude maat Brad veel geld verschuldigd en wordt door hem onder druk gezet om samen een roofoverval te plegen. De roofoverval, die gigantisch uit de hand loopt, zet een hele serie afschuwelijke gebeurtenissen in gang. Emily die gedwongen werd mee te werken, raakt er meer bij betrokken dan haar lief is.
Verdronken hart is een spannend verhaal te noemen, door de vragen die het oproept. Wat zou er in het verleden zijn gebeurd op het eiland? Waarom is Birdie zo kil? En loopt het goed af met de drie vrouwen?
Toch is het lastig om dit boek het label 'thriller' te geven. In de eerste helft van het boek staat de spanning op een te laag pitje. De nadruk ligt op de moeder-dochterverhouding. Zowel Kate als Emily hebben een moeizame relatie met hun moeder, waarvan de basis al in hun jeugd is gelegd. Pas na de roofoverval verandert de sfeer en verdient Verdronken hart het 'thriller' genoemd te worden. In hoog tempo volgen de gebeurtenissen elkaar op en neemt de spanning op iedere bladzijde toe. De term 'pageturner' is dan terecht.
Birdie, Kate en Emily komen alle drie tot leven. Geleidelijk aan wordt de logica achter hun gedrag duidelijk en worden hun geheimen en trauma’s uit het verleden zichtbaar. Zorgvuldig beschrijft Lisa Unger hun gevoelens. Voor het geweld kiest ze krachtigere taal. Goed gebalanceerd en mooi geformuleerd.
Het is lastig een oordeel te geven over Verdronken hart. Niet omdat het een slecht boek zou zijn. Integendeel, het is zeker de moeite van het lezen waard. De hooggespannen verwachtingen worden echter niet waargemaakt. Het boek mist spanning in de eerste helft en dat is toch wat van een thriller een thriller maakt. Het zou beter zijn om het boek te labelen als een spannend geschreven psychologische roman over moeder-dochterverhoudingen, vergelijkbaar met de boeken die collega-uitgeverij Orlando uitgeeft.

De zaak Collini: geen standaard rechtbankroman

Op klaarlichte dag loopt de gepensioneerde Fabrizio Collini de hotelkamer van de Duitse industrieel Hans Meyer binnen en schiet hem dood. Daarna wacht hij in de lobby geduldig op zijn arrestatie. Hij krijgt de jonge, onervaren advocaat Leinen toegewezen. Het valt Leinen niet mee. Collini bekent weliswaar de moord maar blijft zwijgen over zijn motief. Bovendien kende Leinen het slachtoffer goed, het was de grootvader van zijn jeugdvriend. Desondanks besluit hij door te gaan met de zaak.

Leinen maakt een opvallende ontwikkeling door. In het begin is hij een groentje die zich echter niet laat overbluffen door intimidatie van de tegenpartij. Hij speurt onvermoeibaar naar een verklaring voor de moord, die hij na lang zoeken in het verre verleden vindt. Uiteindelijk wint hij het respect van de oude rotten en groeit hij uit tot een goede advocaat die weet dat hij zijn roeping heeft gevonden.
Von Schirach vertelt het verhaal in een kalm tempo. De zaak Collini is op zichzelf al spannend genoeg en heeft geen special-effects nodig in taal of verhaal.De zaak Collini is geen standaard rechtbankroman te noemen. Naast een spannend, goed geschreven en mooi geformuleerd betoog, krijgt de lezer ook interessante lessen in geschiedenis, recht en onrecht. Daarnaast worden morele vragen voorgeschoteld. De strafrechtadvocaat Von Schirach heeft in De zaak Collini het bewijsmateriaal overtuigend gepresenteerd aan het publiek en nodigt na lezing van het boek uit tot nadenken over goed en kwaad. Het blijft namelijk knagen: wie was de werkelijke dader en wie het echte slachtoffer.

Deze recensie is gepubliceerd in BOEK nr. 5 jaargang 9, september/oktober 2012

De onzichtbaren van Stef Penney: thriller of roman

In haar boek De onzichtbaren geeft de Engelse auteur Stef Penney de lezer een interessant kijkje in de gesloten gemeenschap van de zigeuners. Iedereen ziet de Roma op straat, toch worden ze door niemand gezien.

De privé detective Ray Lovell wordt benaderd door de vader van jonge vrouw Rose Wood. Zij verdween spoorloos na haar huwelijk. Haar vader is, net als Ray, een zigeuner, juist om die reden heeft hij hem uitgekozen. Na lang aarzelen van Ray’s kant en stevig aandringen door de bezorgde vader, neemt hij de opdracht aan. Als eerste gaat Ray op zoek naar Ivo Janko, de echtgenoot van Rose. Hij blijkt weinig mededeelzaam te zijn. Volgens hem is zijn vrouw na een kort huwelijk van ene op andere dag verdwenen en heeft ze hem laten zitten met hun kind. Het kind kwam gehandicapt ter wereld, Rose kon dit niet aan en ging er van door. Lovell laat het hierbij niet zitten. Dapper gaat hij verder met moeizame speurtocht. Het feit dat hij zigeuner is wil niet zeggen dat dat de tongen losmaakt in de gesloten zigeunergemeenschap. Soms zelfs integendeel.

Penney heeft het verhaal van Ray met het verhaal van JJ Janko vervlochten. Dit 14-jarige neefje van Ivo is nieuwsgierig geworden door de komst van Ray Lovell. Hij besluit eveneens op onderzoek uit te gaan. Niet eenvoudig, want zijn familie doet er alles aan om de duistere familiegeheimen ook voor hem verborgen te houden.
Het is niet duidelijk of De onzichtbaren een thriller of een roman is. Het is een thriller want het verhaal heeft een duidelijke plot en bevat detective/thriller elementen. Een vermissing, het ontwaken in een ziekenhuis met geheugenverlies en niet te vergeten duistere familiegeheimen.
Anderzijds is het een roman want het verhaal bouwt zich rustig op. De onzichtbaren is beslist geen pageturner, maar dat is geen minpunt. Penney heeft veel aandacht voor details. Ze leeft zich goed in in de gevoelens van een 14-jarige jongen die graag bij de volwassenen wilt horen. Ook Ray is een mens van vlees en bloed geworden. Hij bedoelt het allemaal goed, maar met vrouwen blijft het verkeerd uitpakken. Zijn gestuntel heeft iets charmants en humoristisch.
Penney heeft Ray en JJ ieder een eigen stem gegeven, met ieder eigen taalgebruik. Op die manier ontstaat er een duidelijk verschil tussen de hoofdstukken verteld door Ray en die door JJ. Goed gedaan. Aan de stijl kan lezer zien vanuit welk perspectief het hoofdstuk wordt verteld.
Het verhaal speelt zich af in jaren ’80. Vreemd genoeg valt dit pas na enige tijd op, wanneer JJ bands als Pet Shop Boys en The Smiths noemt. Op dat moment realiseerde deze lezer dat er niet gesproken wordt over computers en mobiele telefoons.
De onthulling van het familiegeheim bewaart Penney, zoals het in een echte thriller hoort, voor het laatst. Het is een knap staaltje plotbouw geworden. Het geheim van de familie Janko is zo groot en zo onvoorstelbaar, dat de lezer dit niet kan voorspellen of zien aankomen. Stef Penney heeft dit zo goed gedaan, dat het bovendien geloofwaardig is voor de lezer.
Blijft de vraag of De onzichtbaren een thriller of een roman is. Het is niet belangrijk: De onzichtbaren is een goed geschreven, spannend boek dat de lezer in een rustig tempo naar de laatste bladzijden voert voor de grote onthulling.

Toen god een konijn was van Sarah Winman: sprankelende debuutroman

Na drieëntwintig jaar acteren was de Engelse Sarah Winman toe aan een nieuwe stap in haar leven. Ze besloot een cursus ‘Explore fiction’ te volgen aan de volksuniversiteit. Met succes, want het resulteerde in haar sprankelende debuutroman Toen god een konijn was. Een bijzonder boek met een bijzondere titel.

In Toen god een konijn was, kijkt Elly, een dertiger, terug op haar jeugd en de band die zij had met de belangrijkste mensen in haar leven: haar broer Joe en haar beste vriendin Jenny Penny. Elly vertelt over de jaren die zij met elkaar doorbrachten en de tijd daarna waarin ze bezig was Jenny en Joe terug te vinden. Hierbij lopen de stemmen van het opgroeiende meisje Elly en van de volwassen Elly vloeiend en realistisch door elkaar.
De mensen rondom Elly zijn onconventioneel en excentriek. Zo is daar haar tante Nancy, een lesbische filmster met flair en levenslust. En Arthur, een homoseksuele bejaarde man die precies weet hoe en wanneer hij dood zal gaan. Tot die tijd leert hij Elly waardevolle levenslessen. Zijn beste vriendin Ginger heeft een carrière als Shirley Bassey imitator. En onzekere moeder van Jenny met haar vele vriendjes en haar zigeunerleven.
De balans in Toen god een konijn was is perfect. Het is een ontroerend, gevoelig verhaal zonder dat sentimenteel wordt. Er zit veel humor in, zodat het niet te zwaar is. Het is nergens hilarisch of over the top. Sarah Winman weet het verhaal mooi te verwoorden, met een prachtige schrijfstijl die niet gekunsteld aandoet.
Het ‘show, don’t tell’ principe beheerst Sarah Winman als geen ander. Tussen de regels door valt meer te lezen dan is geschreven. Veel drama, zoals kindermisbruik, wordt niet expliciet benoemd. De lezer kan het zelf invullen.
Toen god een konijn was brengt de lezer zowel tot lachen als tot huilen. Soms zelfs tegelijkertijd.

Bovenstaande recensie is gepubliceerd in BOEK nr. 5 september/oktober 2011.

Die zomer van David Baldacci: liefde en ontroering in plaats van moord en doodslag

Het blijft vreemd om van een gevestigde thrillerauteur opeens een roman over de liefde te lezen. De lezer verwacht moord, doodslag en achtervolgingen maar krijgt liefde, tranen en ontroering.

De roman Die zomer van de Amerikaanse thrillerauteur David Baldacci zou, als het een film was, een ‘tearjerker’ en ‘feelgood movie’ van de bovenste plank zijn.

In Die zomer is Jack Armstrong gelukkig getrouwd met Lizzie. Samen hebben ze drie kinderen, Michelle/Mikki van 16, Cory van 12 en Jackie van 2. Hun liefde is oneindig dit in tegenstelling tot hun geluk, want Jack is ongeneeslijk ziek en het is de vraag of hij de Kerst wel haalt. Dan gebeurt wat niemand verwacht had: Lizzie verongelukt vlak voor Kerst terwijl ze boodschappen haalt. Na aandringen van Lizzie’s moeder worden de kinderen verdeeld over de familie. Jack blijft alleen achter, klaar om te sterven. Een wonder geschiedt, want Jack geneest volledig, tot verbazing van iedereen. Jack haalt in het late voorjaar de kinderen op bij de familie. Die zomer brengt Jack door met de kinderen in het huis waar Lizzie opgroeide. Precies zoals Lizzie van plan was geweest na het overlijden van Jack. Die zomer maken vader en dochter (opnieuw) kennis met liefde, afwijzing en verdriet en verwerken ze ieder op hun eigen manier het grote verdriet om het verlies van hun vrouw en moeder.
David Baldacci verdient lof voor de realistische manier waarop hij de personages neerzet. Hij heeft zich goed ingeleefd in Jack, die helemaal opgaat in zijn werk. Jack is alleen maar bezig met het opknappen van het huis en de vuurtoren en heeft geen oog voor de kinderen en hun verdriet. Laat staan dat hij iets kan met zijn eigen verdriet. Hij is er van overtuigd dat hij dood had moeten zijn en niet zijn vrouw. Mikki zet ondertussen de eerste schreden op het pad der liefde. Deze weg gaat niet over rozen, zoals zij al snel genoeg ontdekt.
David Baldacci beschrijft de band tussen vader en dochter prachtig. Hun aanvaringen en ruzies maar ook hoe ze elkaar weer terugvinden en erkennen.
Het verhaal is goed en vlot geschreven, zoals te verwachten valt van een thrillerauteur. Net als de lezer wel denkt te weten hoe het af zal lopen, heeft David Baldacci nog een nare verrassing in petto, die alles op losse schroeven zet. En alle zekerheden wegslaat.
Klein minpunt is dat Die zomer een echt Amerikaans ‘romantic fiction’ boek is. Hier en daar voorspelbare emoties en soms ‘over-the-top’ sentimenteel. Geen boek voor de mannelijke liefhebbers van de Baldacci-thrillers. Wel voor vrouwen die graag geraakt willen worden door een boek.

Herinner mij van Ann Brashares: stel dat zielen onsterfelijk zijn

Ann Brashares verwierf in 2001 wereldwijde roem onder tienermeisjes met haar chicklit roman 4 vriendinnen, 1 spijkerbroek. Het is een vergissing te denken dat Herinner mij ook een lichtvoetige chicklit voor jonge meisjes is.
Herinner mij is een roman voor (jong)volwassenen opgebouwd rond een intrigerend gegeven. Stel dat zielen onsterfelijk zijn. Stel dat er mensen zijn die zich hun vorige levens kunnen herinneren. Stel dat deze mensen hun dierbaren ook in een volgend leven kunnen herkennen.

Voor zover Daniël zich kan herinneren begon zijn eerste leven rond 520 ergens in Antiochië. Als soldaat overviel hij op een dag een klein dorpje. Daar zag hij haar voor het eerst. En in dat leven meteen voor ’t laatst, want hij stak haar hut in brand en zij kwam om in de vlammen. In een volgend leven was zij Sophia, de vrouw van zijn wrede broer Joaquim. Daniël wist haar te redden, maar werd zelf vermoord door zijn broer. In de eeuwen die volgen gaat hij op zoek naar Sophia, de enige vrouw van wie hij echt houdt, gedreven door schuldgevoel over haar eerste dood.
In 2009 begrijpt de 17-jarige Lucy er niets van. Wie is die geheimzinnige jongen Daniël die opeens bij haar in de klas zit en voor wie zij onverklaarbare gevoelens krijgt? Waarom noemt hij haar steeds Sophia? Afzonderlijk wijze proberen zij elkaar terug te vinden voordat het te laat is en een van beide wederom sterft.

Het reïncarnatiegegeven van Herinner mij is, hoe onwaarschijnlijk het ook lijkt, geloofwaardig neergezet. Ook de psychologische consequenties van reïncarnatie komen aan bod. Daniël heeft voortdurend moeite zich te hechten aan zijn ouders, familie en vrienden. Ze gaan immers toch dood en zullen hem in een volgend leven niet herkennen.

De spanning is helaas slecht gedoseerd. Het verhaal kabbelt gemoedelijk door tot ongeveer driekwart van het boek. De speurtocht naar Sophia en de vraag of en wanneer ze elkaar weer ontmoeten zorgt hier voor de spanning. Tegen het einde komt als donderslag bij heldere hemel een duistere kracht in de gedaante van Joaquim te voorschijn. Dit gedeelte komt echter niet goed uit de verf en blijft vaag.
Jammer want Herinner mij is verder een goed geschreven en boeiend verhaal rondom een intrigerend gegeven.

Deze recensie staat ook in BOEK, nummer 3, mei/juni 2011.

Beloofd is beloofd: chicklit topper van Erica James

Chicklits worden vaak omschreven als eenvoudige liefdesromannetjes met een happy end. De twee geliefden weten elkaar, ondanks de vele tegenslagen, toch te vinden. Enkele auteurs in het genre weten hier boven uit te stijgen. Zij weten hun personages als echte mensen van vlees en bloed weten neer te zetten. Erica James is een van die toppers. Beloofd is beloofd is een goede weerspiegeling van de Engelse samenleving anno nu. Wie dacht dat de Britse standenmaatschappij niet meer bestaat, zal raar opkijken na lezing van Beloofd is beloofd.

Op haar website vertelt Erica James dat zij start met de personages als zij aan een nieuw verhaal begint. Het verhaal ontstaat rondom hun interactie. Dat is goed te merken aan Beloofd is beloofd. Alles draait om de personages Ella, Maggie en Ethan, en om hun persoonlijke groei. Zij hebben zichzelf aan het begin van het nieuwe jaar een belofte gedaan. Ella, huisdecoratieschilder, is vastbesloten voortaan haar verstand voorrang te geven boven haar gevoel nadat ze is weggegaan bij de man met wie ze oud dacht te worden. De relatie met Ethan, wiens huis ze in opdracht van zijn vrouw schildert, blijft daarom als het aan haar ligt uitsluitend vriendschappelijk. Ethan moet van zichzelf stoppen met de stiekeme one-nightstands die hij heeft. Ze dienen slechts als tijdelijke uitvlucht voor zijn slechte huwelijk met Francine. Maggie, die als schoonmaakster werkt bij Ethan en Francine, vindt dat ze in het nieuwe jaar beter voor zichzelf moet opkomen en iets nieuws moet beginnen.

James gebruikt een fijn penseel om de sympathieke personages zoals Ella en Maggie en hun innerlijke strijd neer te zetten. Haar uiterst vileine pen bewaard ze voor de verwende nouveau riche dames Francine en Christine. Ook Maggie’s luie echtgenoot Dave en schoonmoeder from hell Brenda van Maggie worden niet gespaard. Genadeloos en vol humor beschrijft ze hoe de buurvrouwen Christine en Francine echt over elkaar denken terwijl ze ondertussen poeslief doen tegen elkaar. Ronduit hilarisch en tegelijkertijd heel triest zijn de gesprekken die Maggie met haar man en schoonmoeder heeft, terwijl ze niet zegt tegen hen wat ze werkelijk denkt.

Dankzij de soepele schrijfstijl van Erica James leest Beloofd is beloofd heerlijk weg. Verwacht geen literair hoogstandje maar geniet van deze prettig geschreven, humoristische moderne zedenschets.

Deze recensie staat ook in BOEK, nummer 3, mei/juni 2011.

Iedere dag, ieder uur van Natasa Dragnic is poëtische romance

Iedere dag, ieder uur van de Duits-Kroatische schrijfster Natasa Dragnic is een uniek verhaal over een tragische liefde van twee mensen. Iedere dag, ieder uur denken ze aan elkaar en toch kunnen ze niet bij elkaar zijn. Aan de liefde tussen hen ligt het niet. Het was liefde op het eerste gezicht toen Dora en Luka elkaar als kind ontmoetten op een kinderdagverblijf in Makarska, Kroätie. Samen beleven ze een paar prachtige jaren, voornamelijk doorgebracht op een geheime rots op het strand. Het einde is abrupt en onherroepelijk door de verhuizing van Dora. Zestien jaar later is de tweede ontmoeting, ditmaal in Parijs. Luka is kunstschilder en Dora actrice. De liefde, die nooit is weggegaan, bloeit in volle hevigheid op. Drie maanden vol passie volgen. Ditmaal is Luka degene die weggaat. Hij belooft terug te komen maar kan zich niet aan zijn belofte houden. Dora besluit hem op te zoeken en de geschiedenis herhaalt zich. Keer op keer vlamt de liefde op, waarna de geliefden afscheid moeten nemen van elkaar.

In Iedere dag, ieder uur speelt poëzie een grote rol. De compositie van Iedere dag, ieder uur doet denken aan een gedicht waarbij de hoofdstukken de coupletten vormen. De refreinen bestaan uit de alinea’s en scènes die een aantal keren terugkomen. De herhaling versterkt het prachtige ontroerende liefdesverhaal. Ook het taalgebruik en de schrijfstijl van Dragnic zijn poëtisch: Iedere dag, ieder uur bestaat uit zorgvuldig gecomponeerde zinnen. Dragnic weet gevoelens om te zetten in prachtige beelden. ‘Maar deze gedichten raken hem als de jugo, de regenachtige zuidenwind thuis in Kroatië die maakt dat je bijna geen adem kunt halen. En toch kan je je er niet los van maken. Je draait je hoofd tekens weer tegen de wind in om door hem aangevat en vastgepakt te worden.’ Luka ontdekt in dit stukje de gedichten van Pablo Neruda. De titel van het boek is gebaseerd op een van zijn gedichten uit Honderd Liefdessonnetten.

De valkuil van de sentimentaliteit weet Dragnic gelukkig te vermijden. Nergens doet het verhaal overdreven of ongeloofwaardig aan. Het is nauwelijks te geloven dat Iedere dag, ieder uur een debuutroman is. De auteur Natasa Dragnic schrijft alsof ze al een compleet oeuvre met voornamelijk dichtbundels op haar naam heeft staan.

Deze recensie staat ook in BOEK, nummer 3, mei/juni 2011.

Volwassen van Sophie Fontanel: ontroerend en herkenbaar

Volwassen is een verzameling beschouwingen die de Franse Sophie Fontanel over haar moeder, zichzelf en de band tussen moeders en dochters schreef. Het is een boek over de rollen van ouders en kinderen die omgedraaid worden, en de (h)erkenning en aanvaarding hiervan bij beide partijen. Ouders zorgen voor hun kinderen zolang ze jong zijn, maar op een gegeven moment keren de rollen zich om. Dan zijn de ouders hulpbehoevend en nemen de kinderen de zorg over.

In Volwassen heeft de moeder een taai gestel. Ze valt voortdurend, wordt vervolgens in een verpleeghuis opgelapt en keert weer terug naar haar huis. De dochter regelt eerst alleen de thuiszorg en aanverwante zaken. Later neemt ze een groeiend deel van de zorg voor haar moeder op zich. De moeder wil niet lastig zijn en haar dochter haar eigen leven met drukke baan laten leiden. Toch lijkt ze het fijn te vinden als de dochter vaak komt en bij haar is.

Sommige anekdotes en gebeurtenissen worden meer dan eens verteld, maar dan steeds vanuit een ander perspectief beschouwd. Als een rode draad door het boek lopen de veranderende gevoelens van de dochter over de omkering van de rollen van verzorgde en verzorger. In eerste instantie heeft ze moeite met het aanvaarden van de werkelijkheid. Uiteindelijk geniet ze van de momenten die ze nog heeft met haar moeder. In de laatste verhalen vindt ze een soort berusting in de situatie. Het is goed zo.

Volwassen is een ontroerend, herkenbaar en mooi geschreven boek. Op de compositie valt wel het een en ander aan te merken. De hoofdstukken hangen als los zand aan elkaar. De sprongen in de tijd, heen en terug, zorgen regelmatig voor verwarring. De herhalingen in de verhalen zijn soms ronduit storend. Toch weet Sophie Fontanel prachtig de liefde te verwoorden tussen een volwassen dochter en een bejaarde moeder, ieder gevormd door hun eigen tijd en opvoeding. Dat maakt Volwassen tot een goed boek.

Deze recensie is ook te lezen in BOEK, maart/april 2011.

Waan en werkelijkheid lopen door elkaar in De dwaaltuin van Adam Foulds

In het negentiende-eeuwse Engeland heeft de arts Matthew Allen het beste voor met de psychiatrische patïenten in zijn inrichting. Hij pleit voor een menswaardige behandeling. Zo mogen de lichtere gevallen vrij rondlopen over het uitgestrekte terrein. Een unicum in die tijd. Allen woont met zijn gezin op het terrein van de inrichting. Niet geheel zoals zijn tweede dochter Hannah het zich wenst. Zij ziet het sluiten van een huwelijk als de manier om weg te komen. Dichter Alfred Tennyson, die er tijdelijk als gast verblijft omdat zijn broer psychiatrisch patiënt is, ziet zij als de perfecte huwelijkskandidaat.

De roman wordt bevolkt door bijzondere patiënten. Margaret ziet overal God en Jezus in. John Clare, een voormalige dichter, lijkt heel gewoon. Hij mist zijn vrouw. Omdat het zo goed met hem gaat, mag hij overdag van het terrein af. Gaandeweg ontspoort hij steeds meer. Zijn vrouw blijkt een jonge jeugdliefde te zijn die al jaren dood is en hij denkt dat hij Jack Randall de bokser is. Niet alleen John Clare ontspoort. Allen verwaarloost meer en meer de inrichting, omdat al zijn aandacht gaat naar het ontwerpen van een houtbewerkmachine. De machine is een kostbare investering waarvoor veel investeerders nodig zijn.

Adam Foulds is tevens dichter en dat is te merken. De dwaaltuin is een mooi geschreven boek. Een klein subtiel verhaal met groot leed, verborgen achter kunstige zinnen. Nergens gekunsteld. Er blijft veel onuitgesproken over voor de verbeelding van de lezer. De dialogen doen overtuigend negentiende-eeuws aan. Waan en werkelijkheid lopen door elkaar in De dwaaltuin. Aan de lezer de schone taak om uit te maken of dat wat de patiënten meemaken echt is of niet.

En wie zijn er eigenlijk gek, gewelddadig en geobsedeerd? De patiënten, of de gewone mensen, zoals de arts, zijn dochter en de dichter Tennyson?

Deze recensie is ook te lezen in BOEK, maart/april 2011.

Julia van Anne Fortier: gesmuld van de intriges en geheimen

De roman Julia van Anne Fortier combineert een aantal persoonlijke favorieten: Italië, Toscane, middeleeuwen, geschiedenis en een goed geschreven spannend verhaal. Anne Fortier heeft een intrigerende roman geschreven die zich deels in de 21e en deels in de 14e eeuw afspeelt. Op een knappe manier vervlecht ze de verhaallijnen tot een vloeiend doorlopend verhaal.
In de 21e eeuw gaat de Amerikaanse Julie Jacobs op zoek naar haar wortels én de erfenis van haar moeder die zich ergens in Siená moeten bevinden. In een kistje met oude papieren vindt ze brieven en een dagboek. Het dagboek begint in 1340 in Siena en vertelt het verhaal van Giulietta Tolomei. Hoe ze verliefd wordt op Romeo Marescotti. Hoe ze als enige van haar familie een aanval van de Salimbeni's overleeft. En hoe ze gedwongen wordt te trouwen met een lid van de Salimbeni familie. Het valt Julie op dat het verhaal wel veel overeenkomsten bevat met Shakespeare's Romeo and Julia. Wie heeft het verhaal van Romeo en Julia bedacht? En hoe zit het met de afkomst van Julie? Is zij een Tolomei, een Salimbeni? Veel tijd om er over na te denken heeft ze niet, ze ontdekt al snel dat niet iedereen in Siena wil dat de geheimen uit het verleden worden opgerakeld.
Julia is een mooi en vlot geschreven verhaal. Wel ingewikkeld, een paar keer moeten teruglezen omdat ik de draad kwijtgeraakt was. Treffende sfeerbeschrijvingen. Goede dialogen. Het eerste gesprek tussen Romeo en Giulietta in 1340 is prachtig. Wat er gezegd wordt en wat vooral niet.
Wel een minpuntje. Zowel de delen die zich in de 14e eeuw als in de 21e eeuw afspelen hebben dezelfde taal/schrijfstijl. Dit geeft een anachronistisch gevoel. Ik had bij de 14e eeuwse delen toch meer 'middeleeuws' taalgebruik verwacht: plechtigere zinnen, andere woorden etc.
Desondanks heb ik wel gesmuld van de Italiaanse en middeleeuwse intriges en geheimen.
Vreemd trouwens dat Julia nadrukkelijk een roman genoemd wordt op het omslag. Het verhaal is zo spannend en plotgedreven dat het net zo goed het label 'literaire thriller' of 'historische thriller' zou kunnen dragen.

De geheime boekenclub: een pageturner met een originele invalshoek

De afgelopen jaren zijn er veel thrillers verschenen in navolging van Dan Brown's bestsellers De Da Vinci code en Het Bernini mysterie. Veelal pageturners met een ingewikkelde plot, veel achtervolgingen, good guys, bad guys, een liefdesverhaaltje en dit alles overgoten met een historisch sausje. De meesten hiervan waren hooguit een slap aftreksel. Slechts enkelen wisten een originele draai aan dit genre te geven.
Een daarvan is De geheime boekenclub van Gayle Lynds. Het is een onvervalste pageturner met een originele invalshoek. De traditonele rollen van good guys en bad guys zijn deze keer omgedraaid. Aan de goede kant staan deze keer agenten van allerlei geheime Amerikaanse (inlichtingen)diensten. In de meeste thrillers zijn dit toch vooral mensen die beslist niet te vertrouwen en zeker niet al te slim zijn. De rijke, goed opgeleide slechteriken hebben zich verenigd in een exclusieve boekenclub en gaan geen moord of andere misdaad uit te weg om de boekenclub zo geheim mogelijk te houden.
In De geheime boekenclub draait alles om de al dan niet verloren gegane Gouden Bibliotheek van Ivan de Verschrikkelijke, de Russische tsaar uit de 16e eeuw. Voor de verandering is een van de belangrijkste hoofdrollen voor een vrouw, Eva Blake, conservator van oude boeken. Na een verblijf van een paar jaar in de gevangenis wegens vermeende doodslag op haar man, wordt zij er uit gehaald voor een opdracht voor de CIA: vind de Gouden Bibliotheek. Samen met Judd Ryder, een voormalig medewerker van de militaire inlichtingendienst, wiens vader Jonathan Ryder vermoord werd waarschijnlijk vanwege zijn kennis over de GB. Op de achtergrond helpt Tucker Andersen, vriend van Jonathan Ryder, officieel in dienst van de CIA en off-the-record voor een meer geheime Amerikaanse inlichtingendienst.
De zoektocht begint tijdens een expositie in het British Museum in Londen, waar Eva een onverwachte ontmoeting heeft die haar bijna het leven kost. Judd weet haar maar net op tijd te redden. Wat volgt is een adembenemende rit door Europa. Eva en Judd gaan op zoek naar de Gouden Bibliotheek en proberen tegelijkertijd uit handen te blijven van de slechteriken die er alles aan doen om ontdekking te voorkomen. Meer onthullen zou een spoiler worden en dat wil ik niet.
Wel kan ik vertellen dat De geheime boekenclub goed geschreven is, het leest heerlijk weg. Ik heb het boek in een adem uitgelezen, zo spannend vond ik het. Het wisselen van perspectief tussen de good guys (en girl) en de bad guys verhoogde de spanning aanzienlijk. Het boek zou zich uitstekend lenen om verfilmd te worden, dankzij de filmische manier van schrijven. De scènes zag ik tijdens het lezen al voor me. Het gegeven van een geheime bibliotheek met alleen maar prachtige, verloren gewaande, manuscripten sprak mij als fanatieke lezer én historica erg aan. De geheime boekenclub is zeker geen dertien in een dozijn thriller maar stijgt daar naar mijn mening boven uit mede door de originele invalshoek.
Overigens heeft de schrijfster achterin het boek een interessant stuk geschreven over de achtergrond van de Gouden Bibliotheek. Deze heeft echt bestaan en het is tot op de dag van vandaag niet duidelijk of die nog bestaat en zo ja waar die zich bevindt of waar de boeken uit die bibliotheek zijn gebleven.

De middagvrouw: wat een heftig boek

Wat een heftig boek is De middagvrouw. Het maakte veel gevoelens bij mij los. Onbegrip en afschuw, waarom laat een moeder haar kind achter. Verdriet over een trieste jeugd, een verloren geliefde. Kortdurende blijdschap over echte liefde. Uiteindelijk begrip over het achterlaten van een kind. En tot slot bewondering voor het mooie, nare ronde einde.
Nadat ik De middagvrouw uit had heb ik nog lang zitten mijmeren over waarom Helene, de hoofdpersoon, niet het leven in eigen hand nam.
Julia Franck heeft in De middagvrouw een mooie, rustige en poëtische schrijfstijl. Het taalgebruik doet soms wat ouderwets aan, de woorden en het ritme van de zinnen, maar past daarom des te beter bij de tijd waarin het boek zich afspeelt. Klein minpuntje: het ontbreken van aanhalingstekens zorgde hier en daar voor onnodige verwarring.
De middagvrouw is een aanrader vanwege de intrigerende hoofdpersoon, het fascinerende verhaal en prachtige taalgebruik.

Deze laatste zomer laat je mijmerend achter

Deze laatste zomer van Cesarina Vighy (1936-2010) laat je mijmerend achter. Over het leven, de dood, hoe kleine dingen (zoals een merel die een nest bouwt in de tuin) belangrijk worden en grote dingen compleet onbelangrijk (is er een God).
Het boek is een autobiografische roman met herinneringen, gedachtenspinsels, filosofietjes, columnachtige hoofdstukken en venijnige uithalen. In het begin verwarrend om te lezen, moeilijk om de rode draad te vinden als die er al was. Later werd het duidelijk dat Vighy haar levensverhaal in romanvorm wilde vertellen, te beginnen bij haar ouders en haar jeugd. Hiervoor gebruikt ze soms een alter ego. Geen alledaags levensverhaal met in de hoofdrol een dochter van een vader en een moeder die veel van elkaar hielden, maar niet getrouwd waren. Ook woonden ze ook niet samen in een huis omdat haar vader al getrouwd was met een andere vrouw. Deze excentrieke vrouw veranderde van iemand die de traditionele banden altijd had bespot tot iemand die op de barricades stond van de heiligheid van het huwelijk toen haar man van haar wilde scheiden. Moeder en dochter werden ondergebracht in een pensionnetje in Padua op veilige afstand van Venetië. Het kwam de moeder-dochterband niet ten goede. En had gevolgen voor haar partnerkeuze, niet altijd even gelukkig.
Deze laatste zomer is in vele opzichten een persoonlijk boek. Niet alleen het verhaal vertelt veel over Cesarine Vighy ook de manier van schrijven onthult veel over de vrouw die zij was. Haar observatievermogen is opvallend. Vermoedelijk is haar tong, toen ze nog kon praten, net zo scherp geweest als haar pen. Gelukkig had ze wel veel gevoel voor humor. De vele uitweidingen en het trage begin van het verhaal zouden bij haar leeftijd kunnen horen. (C.V. debuteerde op haar 73e met dit boek). Haar beschrijvingen van wat mensen gaan doen als ze ouder worden zijn geweldig om te lezen. Humoristisch en zeer herkenbaar, vooral de amateurgenealogen en de 'vrolijke weduwen'. De hoofdstukken over de gang langs de neurologen om te achterhalen wat de hoofdpersoon mankeerde is aangrijpend. Ontroerend is het laatste hoofdstuk als zij haar einde voelt naderen. Toch ontbreekt ook hier de scherpe humor niet als zij nadenkt over wat er als haar doodsoorzaak zal worden genoteerd. Hartinfarct zal volgens haar niet lukken omdat haar hart van vooroorlogse kwaliteit is. Ze zou willen volstaan met een grafschrift uit de simpele volkshumor: 'Hier ligt Jan, omdat hij niet meer ademen kan.'
In het kort, Deze laatste zomer is een boek met een lach en een traan, net als het leven zelf.

Agatha Christie op z'n Zweeds: Sneeuwstorm en amandelgeur

Het is wat voorbarig zo aan het begin van de zomer, maar het boekje Sneeuwstorm en amandelgeur van Camilla Läckberg zou een prachtig kerstkadootje voor onder de kerstboom zijn. Het speelt zich namelijk de week voor kerst af. Politie-agent Martin Molin, collega van Patrik Hedström in de andere boeken van Camilla Läckberg, gaat met zijn vriendin en haar familie een weekend doorbrengen op een eiland. Op de eerste avond sterft de grootvader Ruben, een steenrijke zakenman en raakt het eiland door een sneeuwstorm geïsoleerd van de buitenwereld. Moord? De mogelijke dader moet nog op het eiland zijn, temidden van alle gasten.
Sneeuwstorm en amandelgeur is een klassiek verhaal dat Camilla Läckberg op een originele en vermakelijke manier uitwerkt. Het verhaal krijgt spanning doordat het perspectief steeds wisselt. Interessant om te lezen hoe de verschillende familieleden over elkaar denken en zich onderling gedragen. Het verschil tussen wat er gezegd en wat er over elkaar gedacht wordt is groot.
Camilla Läckberg weet, net als in haar serie over Erica en Patrik, de personages zeer levensecht te beschrijven. Zoals bijvoorbeeld Martin Molin, die niet mee wilde en het eigenlijk wilde uitmaken met zijn vriendin, maar nog aarzelde en in plaats daarvan met haar, haar familie en een moordzaak op een eiland zit.
Sneeuwstorm en amandelgeur is Agatha Christie op z'n Zweeds! Geheel tegen mijn principes in zal ik een tipje van de sluier oplichten: het is niet de butler...