Ik van Margaretha van Andel: YA roman met goed uitgewerkt, intrigerend uitgangspunt

Het boek Ik van Margaretha van Andel heeft een intrigerend uitgangspunt. Stel je voor dat iedere keer als je een keuze maakt die beslissend blijkt te zijn voor je leven, je in een parallel universum de andere optie kiest en je verder leeft met de consequentie van die andere keuze. Op die manier bestaan er vele parallelle universums die Van Andel multiversums noemt in haar boek. En stel je dan ook voor dat het mogelijk is om door middel van een scan naar het multiversum te gaan waar je die andere keuze hebt gemaakt.
Daniel Warner heeft op zijn vijftiende een verkeerde keuze gemaakt, door de autosleutels van zijn ouders te pakken en een ritje met de auto te maken. Door het auto-ongeluk dat volgde, kwam hij in een rolstoel terecht. Na de havo ging hij naar een informatica-opleiding. Ook in zijn vrije tijd is hij veel met computers bezig, vooral met hacken. Zo ontdekt hij het geheime Project Gateway. Daniel ziet zijn kans schoon: eindelijk de mogelijkheid voor een leven zonder rolstoel. De manier waarop Daniel het regelt verdient geen schoonheidsprijs. Hij chanteert de onderzoekster met dingen die hij over haar heeft gevonden toen hij haar e-mail en haar bestanden hackte. Het experiment slaagt en Daniel komt terecht in een universum waar hij wel kan lopen omdat hij op het beslissende moment de sleutels teruglegde. Zijn leven is hier echter anders verlopen dan hij zich had voorgesteld. Hij zit weliswaar niet in een rolstoel en heeft een geweldig mooi lijf. Daar staat echter tegenover dat hij een echte hufter is geworden tussen zijn 15e en 18e. Hij heeft foute vrienden, iemand in elkaar geslagen zonder reden en op school is hij blijven zitten omdat hij veel spijbelde en zijn huiswerk nooit maakte.
Daniel besluit er het beste van te maken en de mensen om hem heen ervan te overtuigen dat hij geen slechte jongen is.
Met de onderzoekster heeft Daniel afgesproken dat hij zo snel mogelijk contact zoekt met haar en dat hij na twee maanden weer terugkomt in zijn oorspronkelijke multiversum.
Hoe dichter de deadline nadert, hoe meer Daniel twijfelt of hij wel terug wilt.
Margaretha van Andel heeft het intrigerende uitgangspunt van Ik uitgewerkt tot een geloofwaardig en goed geschreven verhaal dat de lezer zal aanzetten tot nadenken over in welke werkelijkheid wij leven en wat bepaalt hoe wij zijn.
Daarnaast heeft ze zich goed verdiept in de personages. Ze komen echt tot leven in het boek. De jongeren zijn levensecht en geloofwaardig in hun gedrag.
Margaretha van Andel heeft een snelle en strakke schrijfstijl zonder gedoe. Knap is dat ze de taal van de jongeren goed te pakken heeft zonder te vervallen in overdreven populair taalgebruik.
Daniel Warner is een gewone jongen met goede en slechte karaktertrekken. Het is niet zo dat hij in de ene wereld een braverik is en in de andere een slechterik. In de kern is hij in beide werelden dezelfde jongen. De omstandigheden na het beslissende moment hebben bepaald welke kant van zijn karakter de overhand kreeg en zijn gedrag beheerste.
In beide werelden is hij iemand die mensen onder druk zet om zijn doel te bereiken. In het ene multiversum leidt dat tot het chanteren van de onderzoekster en in de andere perst hij zijn ex-vriendinnetje af met naaktfoto’s.
Op een gegeven moment vraagt Daniel zich af wie hij echt is. En wat bepaalt wie hij is: zijn gedrag, de omstandigheden of iets anders? Daniel is Daniel toch of niet?
Deze bespiegelingen zetten niet alleen Daniel aan het denken maar ook de lezer. Je gaat je afvragen wie je echt bent en wat dat bepaalt heeft. Stel dat je op een gegeven moment een andere beslissing had genomen. Was je dan een ander mens geworden?
Zowel het interessante thema als de bespiegelingen die er uit voortkomen, maken Ik tot een bijzonder en goed boek dat niet alleen jongeren zal aanspreken.

Delete van Juultje van den Nieuwenhof: toont aan hoe groot de macht van social media is

Begin 2013 won Juultje van den Nieuwenhof de Crimezone YAthrillerschrijfwedstrijd en werd haar inzending Delete uitgegeven. Een goede beslissing van de jury want Delete is een debuut dat staat. Nog lang na lezing blijft een onaangenaam gevoel hangen over het einde dat geen einde is. En hoe langer je nadenkt over het groepje pubers dat de hoofdrol heeft in Delete hoe meer rillingen er over de rug lopen. Delete laat zien hoe eenvoudig het is iemands offline leven te verwoesten door iemand online uit te wissen.
Klas 4B staat bekend als de ergste, de moeilijkste klas van de school. De vorige lerares Nederlands heeft het daarom niet lang volgehouden. Reden te meer voor Julia de Vries om het anders aan te pakken. Zij benadert de leerlingen als gelijken, wordt vrienden met ze op facebook en vertelt op facebook uitgebreid over haar leven buiten school. De leerlingen hebben het gevoel dat ze een van hen is en dat ze haar kunnen vertrouwen. Na een schokkend incident tijdens de werkweek komt een aantal er achter dat dat niet het geval is. Met z’n vijven besluiten ze wraak te nemen. Ze vormen een geweldig team dat elkaar goed aanvult en versterkt. Ieder type puber is vertegenwoordigt: de nerd, de knappe en rijke jongen, het mooiste meisje van de klas, het liefste en meest zorgzame meisje van de klas en het crimineeltje. Na het hacken van de pc van Julia de Vries door de nerd, wordt het online geweld van de leerlingen buitenproportioneel.

Delete toont aan hoe groot de macht van social media is. Na de hack, beschikken de leerlingen over de social media uitingen van de docente. Zij bepalen welk beeld van haar de wereld wordt ingezonden. Een stelletje pubers van 16 hebben op deze manier complete macht over hun docente Nederlands. En dit is niet eens het meest bloedstollende deel om te lezen. Dat is het complete gebrek aan geweten en compassie. Er is nergens een spoor van spijt of schuldgevoel te bekennen. Geen van de vijf heeft het gevoel dat ze te ver gaan met hun acties. Opvallend is hierbij de afwezigheid van de invloed van opvoeding of van ouders. Iedereen vindt het gerechtvaardigd om te doen, want zij heeft hen immers verraden. Niemand kan de acties van de docente relativeren of op de juiste manier plaatsen. Natuurlijk ging Julia de Vries zelf te ver en daarmee over een grens. Ze had geen vrienden mogen worden met haar leerlingen, ze had hun vertrouwen niet mogen schaden. Desondanks staat de acties van deze vijf pubers niet in verhouding tot het gedrag van Julia de Vries.
Het is een goede beslissing van Juultje van de Nieuwenhof geweest om Delete geheel vanuit het perspectief van de Young Adults te schrijven. Nergens zijn volwassenen in de vorm van ouders of leraren aan het woord. Vaak hebben volwassenen in vergelijkbare boeken een moraliserende stem, als tegenwicht. Hun personages voegen geweten en schuldbesef toe aan het verhaal. Het weglaten van deze personages was een geniale zet, die er voor zorgde dat het verhaal naar een hoger plan werd getild.
Hopelijk komt Juultje van den Nieuwenhof binnenkort met een nieuwe YAThriller waarin ze nogmaals haar talent kan laten zien.

Mist van Martine Kamphuis: een herkenbare, spannende YA-thriller

In Mist, de YA-thriller van Martine Kamphuis, kan Carlo, een eerstejaars student geneeskunde in Utrecht, zijn geluk niet op als Walter, een ouderejaars, hem een kamer aanbiedt in Bothar, het studentenhuis waar hij woont. Al snel komt Carlo er achter dat er vreemde zaken spelen in Bothar en vraagt hij zich af of hij er wel goed aan heeft gedaan te verhuizen. De huisgenoten lijken niet echt geïnteresseerd in Carlo. Van Malika, de hoofdbewoonster, kan Carlo geen hoogte krijgen. Het ene moment zoekt ze toenadering tot hem, om het volgende moment weer heel afstandelijk te doen. Met één voormalige huisgenoot is iets geheimzinnigs gebeurd, een andere is weggestuurd. Niemand wil erover praten, het lijkt of iedereen iets te verbergen heeft. Tijdens een weekje Ameland met alle huisgenoten komen alle spanningen en emoties tot uitbarsting, met fatale gevolgen.

Mist zal zowel wat betreft setting als emoties en personages een herkenbaar boek voor veel jongeren zijn. Het boek volgt Carlo, die net beginnen is aan zijn studie geneeskunde en op kamers woont, ver bij zijn ouders vandaan. Carlo is druk bezig met zijn studie en het ontdekken van de weg die hij wil volgen in het leven. Bothar is door Malika opgericht omdat zij veranderingen wil bewerkstellingen in de wereld, en zij dat samen met anderen wil doen. Het is echter de vraag of Carlo en Bothar hetzelfde zoeken en willen in de wereld.
Mist laat op een mooie manier zien hoe Carlo verandert. Eerst is hij een onzekere jongen die aansluiting zoekt bij onbekende mensen in een nieuwe wereld, en daarvoor heel ver wil gaan, tot ruim over zijn grenzen. Uiteindelijk wordt hij meer zichzelf en neemt hij zijn eigen beslissingen, al gaan die tegen de wensen van anderen in. Door de bijzondere gebeurtenissen wordt hij in korte tijd volwassen. In dit opzicht is Mist een prachtig coming-of-age boek te noemen. Daarnaast is het gelukkig ook een onvervalste spannende thriller. Carlo en zijn huisgenoten schrikken iedere keer weer van die geheimzinnige zwarte schim die door de kamer schiet. En dan is er nog het raadsel wat er met de overleden huisgenoot is gebeurd. Ongeluk, zelfmoord, of toch moord? Carlo gaat uit nieuwsgierigheid op onderzoek uit. Tot zijn grote ontsteltenis ontdekt hij dat zijn huisgenoten hem zeker niet alles vertellen, en in ieder geval niet te vertrouwen zijn.
Martine Kamphuis heeft zich goed ingeleefd in de personages. Hun gevoelens van onzekerheid, angst, maar ook macht en boosheid weet zij goed te verwoorden. Ze zijn herkenbaar voor jongeren die zoeken naar hun weg in het leven, ondertussen uitgebreid experimenterend met liefde, seks en vriendschap. Iedereen in Bothar worstelt op een of andere manier met zijn of haar jeugd of afkomst. In deze fase van hun leven moeten zijn zich losmaken van hun ouders, en een nieuwe band met hen opbouwen.
Mist is een boek dat jongeren door de herkenbare thematiek en het spannende verhaal beslist zal aanspreken!
Deze recensie is ook te lezen op www.crimezone.nl

De castraat van Joyce Poole: historische jongerenroman ook interessant voor volwassenen

Tot zo’n 200 jaar geleden mochten vrouwen niet zingen in de kerk of op een podium. Men maakte gebruik van sopranisten om tijdens een mis of optreden toch te kunnen luisteren naar de hoge stemmen in een muziekstuk. Sopranisten waren mannen die als jongen waren gecastreerd, vlak voor ze de baard in de keel kregen. Ze behielden hun hoge stem, hun lichaam en gezicht bleven onbehaard, maar ze werden wel een stuk langer dan de mensen om hun heen en kregen een typisch gezicht. De castraten namen een bijzondere plek in de samenleving in, omdat ze nooit kinderen konden verwekken en vanwege hun opvallende uiterlijk.

Joyce Pool heeft haar historische jeugdroman De castraat gesitueerd in Italië rond 1700, en beschrijft hierin het leven van Angelo Montegne. Deze jongen is gezegend met een engelachtige stem. Ondanks zijn nederige afkomst, hij is de zoon van een leerlooier, wordt hij aangenomen op een vooraanstaand conservatorium in Florence. De prijs die hij hiervoor heeft moeten betalen is hoog. Vlak voordat zijn opleiding begint wordt hij op pijnlijke wijze gecastreerd door de barbier in zijn geboortestand Fiesole. Op het conservatorium krijgt hij samen met andere castraten een gedegen opleiding. Ze verblijven met z’n allen in een internaat. De castraten treden geregeld op tijdens kerkdiensten, en bij rijke edelen. Het is een lucratieve handel voor de monniken van het conservatorium. Ze verdienen veel geld met de optredens van de jongens tijdens dodenwaken en begrafenisplechtigheden. De rijke edelen willen de jongens er graag bij hebben vanwege de engelachtige, in de oren van sommigen zelfs goddelijke, stemmen. Angelo komt op deze manier terecht in het huis van een vooraanstaand en machtig edelman die in meer dan alleen zijn stem is geïnteresseerd. Het dwingt Angelo na te denken over zijn lot en zijn leven, want de edelman biedt hem een gouden toekomst buiten het conservatorium. Ook deze toekomst heeft een hoge prijs, en het is maar de vraag of Angelo deze wil betalen.

Joyce Pool is er goed in geslaagd de gevoelens van Angelo geloofwaardig en overtuigend neer te zetten. Ze heeft zich hiervoor goed verdiept in de heersende mentaliteit en ideeën begin 18e eeuw in Italië. Angelo is hierdoor een echte 18e eeuwse jongen geworden in plaats van een uit de 21e eeuw. Dit blijkt onder meer uit zijn gedachten over zijn afkomst en zijn wensen voor de toekomst.
Niet alleen Angelo en zijn gevoelens doen realistisch aan, hetzelfde geldt voor de setting. Joyce Pool beschrijft de steden en haar inwoners levendig, en laat zien hoe het eraan toeging in die tijd.
Een ander punt dat ze goed naar voren brengt is de tweeslachtigheid van de Rooms Katholieke kerk. Enerzijds gericht op God en de nadruk op gehoorzaamheid aan strenge regels, zoals het celibaat voor de sopranisten, aan de andere kant is er echter de grenzeloze hebzucht. De sopranisten hebben allemaal een bindend contract getekend, dat niet opgebroken mag worden. In ruil voor veel geld is er echter veel mogelijk.
De castraat is een historische roman, bedoeld voor jongeren. Desondanks zullen ook volwassenen er plezier aan beleven. Voor hen is het vooral interessant om de ontwikkeling van Angelo te volgen. Van jongen die het allemaal over zich heen laat komen tot man die zijn lot en leven in eigen hand neemt.
Joyce Pool heeft een schijfstijl die haar doelgroep zeker zal aanspreken. Strak en zonder al te veel franje, zodat het verhaal gemakkelijk te volgen is. Waar nodig legt ze beknopt en bondig het een en ander uit, zonder dat dit het verhaal vertraagt, of dat het belerend wordt. Fantastisch dat Joyce Pool voor De castraat een thema en tijd heeft gekozen, die nog niet zo vaak zijn beschreven in historische romans (voor jongeren). Zo wordt het boek ook interessant voor wat meer historische onderlegde lezers.
Deze lezer heeft in de jaren ’80 en ’90 vele prachtige historische jeugdromans gelezen van uitgeverij Lemniscaat. De castraat past prima in het rijtje van de geweldige boeken van Thea Beckman en Simone van der Vlugt.

Prinses Lolly van Bastiaan de Wit: Much ado about nothing

Rond verschijning veroorzaakte de 'bangaroman voor jongeren', Prinses Lolly voor veel ophef. Het omslag lijkt bedoeld om te provoceren. Gekeken vanaf een afstandje is duidelijk een tepel te zien.
Prinses Lolly is de naam die hoofdpersoon Janneke zichzelf heeft gegeven. Deze puber vindt zichzelf en haar leven als Janneke saai en nietszeggend. Als Prinses Lolly durft ze alles met name op seksueel gebied. Ze denkt de hele dag aan niets anders dan seks. Deze obsessie deelt ze met Edwin, de sufste jongen van haar klas en met Cecile, haar beste vriendin en zelfverklaard zusje. Met beiden experimenteert ze er uitgebreid op los. Hun seksuele experimenten worden expliciet beschreven. Het hoogtepunt van het verhaal eindigt als dieptepunt als ze tevergeefs probeert haar leraar Nederlands te versieren.
Prinses Lolly is een opvallend, bijzonder boek. Bastiaan de Wit neemt geen blad voor de mond en noemt alle handelingen en lichaamsdelen bij de naam. Het taalgebruik en het verhaal zijn grof en net als de seks liefdeloos. Het boek lijkt vooral geschreven om te shockeren.
Prinses Lolly is in twee opzichten een snel geschreven boek. Het verhaal laat zich in een paar uurtjes uitlezen door de soepele zinnen. In de tweede plaats was er met wat meer tijd en aandacht iets van te maken geweest wat wel goed is. Nu is verhaal te simpel en ontbeert het diepgang. De, door de lezer verwachtte, ontwikkeling van de personages blijft helaas uit. Prinses Lolly, Edwin, Cecile en de anderen blijven eendimensionaal en oppervlakkig.
Desondanks is het goed om dit verhaal te lezen en zo te ontdekken hoe volwassen mannen denken over de manier waarop pubers seksualiteit beleven. En om te weten waar al het gedoe over ging. Much ado about nothing…
Een ster voor de moeite.

Twilight: een griezelig liefdesverhaal

Twilight van Stephenie Meyer is overduidelijk bedoeld voor 15-jarige zwijmelende meisjes. Het boek bevat veel gebruikelijke ingrediënten: middelbare school, 'new kid in town', een onmogelijke en ongewenste liefde en natuurlijk veel geroddel.
De middelbare school is in Twilight een highschool in een regenachtig stadje in Amerika. De 'new kid in town' is Isaballa Swam, genaamd Bella. Bella wordt verliefd op de gevaarlijke en mysterieuze Edward Cullen, die een vampier blijkt te zijn. Hun liefde lijkt onmogelijk en is zeker ongewenst.
Twilight is in de ik-vorm geschreven vanuit Bella, zodat de doelgroep zich gemakkelijker met haar kan identificeren. Voor een volwassen lezer wekt dat hier en daar wat irritatie op, want de onzekerheden en onhandigheid van Bella worden vaak nadrukkelijk genoemd en beschreven. Ook de discussies tussen Bella en Edward over steeds dezelfde onderwerpen worden wijd uitgesponnen. Kortom veel herhaling en uitwijdingen.
Desondanks heb ik het boek uitgelezen, omdat het griezelverhaal over de vampier goed in elkaar zit. De spanning bestaat grotendeels uit de vraag of Bella overleefd als mens. Het liefdesverhaal is vanzelfsprekend voorspelbaar.
Twilight is een echte aanrader voor 15-jarige meisjes die eens wat anders en iets spannenders willen lezen dan een chicklit junior.