Delete van Juultje van den Nieuwenhof: toont aan hoe groot de macht van social media is

Begin 2013 won Juultje van den Nieuwenhof de Crimezone YAthrillerschrijfwedstrijd en werd haar inzending Delete uitgegeven. Een goede beslissing van de jury want Delete is een debuut dat staat. Nog lang na lezing blijft een onaangenaam gevoel hangen over het einde dat geen einde is. En hoe langer je nadenkt over het groepje pubers dat de hoofdrol heeft in Delete hoe meer rillingen er over de rug lopen. Delete laat zien hoe eenvoudig het is iemands offline leven te verwoesten door iemand online uit te wissen.
Klas 4B staat bekend als de ergste, de moeilijkste klas van de school. De vorige lerares Nederlands heeft het daarom niet lang volgehouden. Reden te meer voor Julia de Vries om het anders aan te pakken. Zij benadert de leerlingen als gelijken, wordt vrienden met ze op facebook en vertelt op facebook uitgebreid over haar leven buiten school. De leerlingen hebben het gevoel dat ze een van hen is en dat ze haar kunnen vertrouwen. Na een schokkend incident tijdens de werkweek komt een aantal er achter dat dat niet het geval is. Met z’n vijven besluiten ze wraak te nemen. Ze vormen een geweldig team dat elkaar goed aanvult en versterkt. Ieder type puber is vertegenwoordigt: de nerd, de knappe en rijke jongen, het mooiste meisje van de klas, het liefste en meest zorgzame meisje van de klas en het crimineeltje. Na het hacken van de pc van Julia de Vries door de nerd, wordt het online geweld van de leerlingen buitenproportioneel.

Delete toont aan hoe groot de macht van social media is. Na de hack, beschikken de leerlingen over de social media uitingen van de docente. Zij bepalen welk beeld van haar de wereld wordt ingezonden. Een stelletje pubers van 16 hebben op deze manier complete macht over hun docente Nederlands. En dit is niet eens het meest bloedstollende deel om te lezen. Dat is het complete gebrek aan geweten en compassie. Er is nergens een spoor van spijt of schuldgevoel te bekennen. Geen van de vijf heeft het gevoel dat ze te ver gaan met hun acties. Opvallend is hierbij de afwezigheid van de invloed van opvoeding of van ouders. Iedereen vindt het gerechtvaardigd om te doen, want zij heeft hen immers verraden. Niemand kan de acties van de docente relativeren of op de juiste manier plaatsen. Natuurlijk ging Julia de Vries zelf te ver en daarmee over een grens. Ze had geen vrienden mogen worden met haar leerlingen, ze had hun vertrouwen niet mogen schaden. Desondanks staat de acties van deze vijf pubers niet in verhouding tot het gedrag van Julia de Vries.
Het is een goede beslissing van Juultje van de Nieuwenhof geweest om Delete geheel vanuit het perspectief van de Young Adults te schrijven. Nergens zijn volwassenen in de vorm van ouders of leraren aan het woord. Vaak hebben volwassenen in vergelijkbare boeken een moraliserende stem, als tegenwicht. Hun personages voegen geweten en schuldbesef toe aan het verhaal. Het weglaten van deze personages was een geniale zet, die er voor zorgde dat het verhaal naar een hoger plan werd getild.
Hopelijk komt Juultje van den Nieuwenhof binnenkort met een nieuwe YAThriller waarin ze nogmaals haar talent kan laten zien.

(ff)Out van Theo en Marianne Hoogstraaten: een onderhoudende YA thriller

Naast spannende thrillers voor volwassenen, zoals Machteloos en Schijnwereld, hebben Marianne en Theo Hoogstraaten ook Young Adult thrillers geschreven. (ff) Out is de nieuwste YA thriller van hun hand.

Op het laatste hoofdstuk na, beslaat (ff)Out een week, waarin het leven van zes jongeren voorgoed zal veranderen. De week begint op zaterdag, de belangrijkste dag in het leven van een tiener. De vriendinnen Lianne en Roxanne gaan shoppen om een geschikte, lees uitdagende, outfit te kopen voor het schoolfeest en de disco. Joël heeft van zijn zus een fles met, door haarzelf gemaakte, GHB gestolen. Hij vraagt zijn vrienden Frank en Brice of die mee willen doen met de verkoop ervan. Frank heeft al een tijdje verkering met Lianne, terwijl Brice zijn tijd zorgvuldig moet verdelen tussen twee vriendinnetjes. Sjalina ziet hij alleen doordeweeks en met Kimberley gaat hij uit in het weekend.

Na enig aandringen hebben Lianne en Roxanne de ouders van Lianne zo ver gekregen dat ze hen niet ophalen na afloop van het schoolfeest op zaterdagavond. Ze beloven met de taxi terug te gaan, maar zijn dat helemaal niet van plan. Na het schoolfeest willen ze met Brice en zijn vrienden met de auto naar de disco. Iets wat hun ouders maar beter niet kunnen weten.
Op het schoolfeest zijn Joël en Brice druk bezig met de verkoop van GHB. Joël doet stiekem wat in het glas van Roxanne, die hierop heftig reageert. De rest van de avond is zij compleet out, ze zwalkt en hangt vastgeplakt aan Joël als hij tenminste niet bezig is met zijn zaakjes.
Met vervalste ID kaarten lukt het iedereen om de disco binnen te komen. Voor Kimberley is de avond een grote teleurstelling. Ze had zich verheugd op een avondje uit met Brice. In plaats daarvan is hij de hele avond geheimzinnig bezig met Joël, zitten Frank en Lianne aan elkaar vastgekleefd en kan Roxanne nauwelijks op haar benen staan of uit haar woorden komen.
Tot overmaat van ramp moeten ze half over kop de disco verlaten omdat Brice het met een paar jongens aan de stok heeft gekregen. Halverwege de wilde autorit komen ze erachter dat ze achtervolgd worden door dezelfde jongens. De auto vliegt uit de bocht. De politie komt voor een lastige vraag te staan: was het een ongeluk of een misdrijf? Die vraag wordt al snel beantwoord als blijkt dat een van de jongeren niet overleden is door het auto-ongeluk maar door kogels om het leven is gekomen.
(ff)Out is zowel vanuit het perspectief van de jongeren als van een jonge politie-agente geschreven. Dat levert een spannender verhaal op en geeft het verhaal een extra thriller element. Het moderne taalgebruik doet realistisch aan, net als de houding van de jongeren tegenover hun ouders. Het zijn echte pubers die de strijd aangaan met hun ouders over alles en niets. Ze overzien de consequenties van hun gedrag niet en komen daarom terecht in probleemsituaties die sommigen van hen het leven zal kosten.
In eerste instantie lijkt (ff)Out eerder een gewone YA roman over middelbare scholieren. Het boek verandert pas in een thriller na het auto-ongeluk als de politie op zoek gaat naar de schutter.
Marianne en Theo Hoogstraaten hebben zich met succes verdiept in de beleveniswereld van jongeren. (ff)Out is een actueel boek waarin vele thema’s voorkomen die onder jongeren zullen leven: uitgaan, drugs, seks, aantrekken/afstoten, grenzen verkennen en afkomst.
Ondanks dat (ff)Out primair geschreven is voor jongeren, is het voor volwassenen ook een aanrader om te lezen. Al was het maar om eens te lezen wat hedendaagse jongeren bezighoudt.
Een minpuntje is de keuze van de namen. Namen zoals Joke, Kimberley en Frank lijken in een ander tijdperk (jaren '70-'80-'90) thuis te horen.
Met (ff)Out hebben Marianne en Theo Hoogstraaten laten zien dat ze niet alleen spannende volwassen thrillers kunnen schrijven maar ook onderhoudende YA thrillers die de doelgroep zeker zullen aanspreken.

Herinner mij van Ann Brashares: stel dat zielen onsterfelijk zijn

Ann Brashares verwierf in 2001 wereldwijde roem onder tienermeisjes met haar chicklit roman 4 vriendinnen, 1 spijkerbroek. Het is een vergissing te denken dat Herinner mij ook een lichtvoetige chicklit voor jonge meisjes is.
Herinner mij is een roman voor (jong)volwassenen opgebouwd rond een intrigerend gegeven. Stel dat zielen onsterfelijk zijn. Stel dat er mensen zijn die zich hun vorige levens kunnen herinneren. Stel dat deze mensen hun dierbaren ook in een volgend leven kunnen herkennen.

Voor zover Daniël zich kan herinneren begon zijn eerste leven rond 520 ergens in Antiochië. Als soldaat overviel hij op een dag een klein dorpje. Daar zag hij haar voor het eerst. En in dat leven meteen voor ’t laatst, want hij stak haar hut in brand en zij kwam om in de vlammen. In een volgend leven was zij Sophia, de vrouw van zijn wrede broer Joaquim. Daniël wist haar te redden, maar werd zelf vermoord door zijn broer. In de eeuwen die volgen gaat hij op zoek naar Sophia, de enige vrouw van wie hij echt houdt, gedreven door schuldgevoel over haar eerste dood.
In 2009 begrijpt de 17-jarige Lucy er niets van. Wie is die geheimzinnige jongen Daniël die opeens bij haar in de klas zit en voor wie zij onverklaarbare gevoelens krijgt? Waarom noemt hij haar steeds Sophia? Afzonderlijk wijze proberen zij elkaar terug te vinden voordat het te laat is en een van beide wederom sterft.

Het reïncarnatiegegeven van Herinner mij is, hoe onwaarschijnlijk het ook lijkt, geloofwaardig neergezet. Ook de psychologische consequenties van reïncarnatie komen aan bod. Daniël heeft voortdurend moeite zich te hechten aan zijn ouders, familie en vrienden. Ze gaan immers toch dood en zullen hem in een volgend leven niet herkennen.

De spanning is helaas slecht gedoseerd. Het verhaal kabbelt gemoedelijk door tot ongeveer driekwart van het boek. De speurtocht naar Sophia en de vraag of en wanneer ze elkaar weer ontmoeten zorgt hier voor de spanning. Tegen het einde komt als donderslag bij heldere hemel een duistere kracht in de gedaante van Joaquim te voorschijn. Dit gedeelte komt echter niet goed uit de verf en blijft vaag.
Jammer want Herinner mij is verder een goed geschreven en boeiend verhaal rondom een intrigerend gegeven.

Deze recensie staat ook in BOEK, nummer 3, mei/juni 2011.