Dinsdag is voorbij van Nicci French: realistisch beeld van Britse samenleving

Dinsdag is voorbij is het tweede deel in de zevendelige serie rond de psychotherapeute Frieda Klein. En om direct een voor de hand liggende vraag te beantwoorden: de delen laten zich lastig afzonderlijk lezen. Integendeel in feite vormen Blauwe maandag en Dinsdag is voorbij twee delen uit een zevendelig verhaal. De problemen die aan het einde van Blauwe maandag opgelost leken te zijn, blijken dat helemaal niet te zijn. Frieda Klein heeft in dit tweede deel het angstige vermoeden dat iemand waarvan ze hoopte dat hij was overleden (in het vorige deel) nog in leven is en dat iemand die ze nog levend, en vermist waande (in het vorige deel) dood is. Ook verneemt ze in dit deel het tragische lot van een jonge vrouw die in het eerste boek spoorloos verdween.
In Dinsdag is voorbij wordt Frieda Klein door rechercheur Karlsson bij een raadselachtige zaak betrokken. Michelle Doyce, net ontslagen uit een psychiatrisch ziekenhuis wordt gevonden in een verwaarloosd huis in een achterbuurt. Ze verzamelt afval en geeft het netjes en goed geordend een plek in haar huis. De politie vindt in haar huis het dode lichaam van een man, netjes zittend op de bank. Michelle Doyce lijkt niet door te hebben dat hij dood is, ondanks de stank die hij verspreidt en is niet in staat een samenhangend verhaal te vertellen over de man en hoe hij op haar bank terecht kwam. Karlsson hoopt dat Frieda in een goed gesprek met Michelle, direct na haar nieuwe opname in een psychiatrisch ziekenhuis, kan achterhalen wat er is gebeurd. Karllson, zijn team en Frieda gaan ieder op eigen manier op zoek naar de identiteit van de dode man, de doodsoorzaak en de toedracht van zijn dood.
Als ze uiteindelijk, dankzij compositietekeningen van zijn gezicht, er achter komen wie hij was, ontdekken ze dat hij een soort oplichter was. Hij was voor al zijn slachtoffers, die hij geld afhandig maakte, een luisterend oor en gaf ze aandacht die ze van anderen niet kregen. Onder zijn slachtoffers bevinden zich als logisch gevolg hiervan vele potentiële daders.
Frieda ontdekt dat het deze keer voor haar erg gevaarlijk is om de politie te helpen bij het onderzoek. Haar geesten uit het verleden, jagen nog steeds op haar. En nieuwe hebben zich hierbij aangesloten. Ook de media heeft het deze keer op haar gemunt. De zaak raakt haar zonder dat ze het wil.
Dinsdag is voorbij is met recht een psychologische thriller te noemen, niet alleen vanwege het feit dat Frida Klein psychotherapeute is. Nicci French gaat uitgebreid in op de motieven en beweegredenen van het handelen van de verschillende personages. Daarnaast schetst ze een akelig, realistisch beeld van de onderkant van de Britse samenleveing. Mensen zonder werk in achterbuurten zonder uitzicht op verbetering van hun lot. Mijlenver daar vanaf staan de mooi ingerichte huizen van de rijken. De bewoners daarvan ontberen echter vaak mededogen met anderen, zoals de rijke broers die geen tijd hebben om bij hun oude, eenzame moeder langs te gaan. Zij doen dit pas als de erfenis in gevaar dreigt te komen.
Frida Klein blijft een raadselachtige vrouw, ook in dit tweede deel laat ze slechts mondjesmaat iets van zichzelf zien. Ze houdt informatie achter voor de lezer over haar vermoedens en op welke manier volgens haar de vork in de steel zit. De ontknoping wordt hierdoor voor de lezer een grote verrassing. Nog net geen konijn uit de hoge hoed, maar het scheelt niet veel. Pas veel verderop valt ook bij de lezer het kwartje en is het zo duidelijk als het maar kan zijn. Toch is het verhaal niet afgelopen na de ontknoping. Nicci French zorgt op de laatste paar bladzijden voor een dubbel knallend einde. Een verhaallijntje blijft hangen voor het derde deel: Wachten op woensdag.
Het was goed dat Nicci French na haar lange reeks stand-alones voor iets nieuws heeeft gekozen. De reeks rond Frida Klein is tot nu toe zeer geslaagd.

Nicci French vernieuwt zichzelf met Blauwe maandag

Nicci French, de schepster van een nieuw thrillergenre slaat een nieuwe weg in. In 1997 verscheen in Nederland Het geheugenspel, de eerste literaire ofwel psychologische thriller van Nicci French. In de boeken kwamen gewone mensen in ongewone situaties terecht. Nu, veertien jaar later is het tijd voor iets nieuws. Tot opluchting van waarschijnlijk menig lezer, die inmiddels enigszins is uitgekeken op de zoveelste heldin die in de problemen kwam, niet geloofd werd en toch gelijk bleek te hebben.

Om te beginnen is de hoofdpersoon van Blauwe maandag, Frieda Klein, een geheel ander type dan de lezer gewend is. Zij is psychoanalyticus en een tamelijk onconventionele vrouw. Ze loopt graag ’s nachts door Londen als ze niet kan slapen door de onrust in haar hoofd. In haar relaties met mannen heeft ze last van bindingsangst. Ze heeft graag alles onder controle, tot haar frustratie lukt dat niet altijd. Mensen zijn immers onvoorspelbaar, net als hun dromen.
Daarnaast is de plot van Blauwe maandag gecompliceerder en ingenieuzer dan die in eerdere thrillers van het schrijversechtpaar. Meer personages en meer verhaallijnen.
In 1987 wordt een klein meisje op weg naar de snoepwinkel ontvoerd. Een maandenlange speurtocht levert niets op. Het enige resultaat van de ontvoering is dat het huwelijk van haar ouders is gesneuveld. Haar moeder is een nieuw gezin begonnen om niet meer te hoeven denken aan de verdwenen dochter. Haar vader heeft zijn troost in de drank gezocht en haar zus wordt verteerd door schuldgevoel.
Ruim twintig jaar later wordt opnieuw een kind ontvoerd op weg naar de snoepwinkel. Ditmaal een roodharig jongetje met sproeten. Frieda Klein wordt betrokken bij deze verdwijning als haar patient Alan Dekker een paar dagen voor de verdwijning droomt over het hebben van een zoon met rood haar, sproeten en een brede grijns. Na lang aarzelen en lange nachtelijke wandelingen besluit Frieda met dit verhaal naar de politie te stappen. In tegenstelling tot wat ze verwachtte wordt haar verhaal serieus genomen door Karlsson, hoofd van het onderzoek. Voordat Frieda het goed en wel in de gaten heeft, is ze meer betrokken bij het onderzoek dan haar lief is.
Een deel van de ontknoping is helaas iets wat al vaker in thrillers is vertoond en daarmee voorspelbaar. Een goed punt aan het einde is dat niet alles wordt opgelost. Net als in het echte leven blijven wat losse draadjes hangen. Het versterkt de geloofwaardigheid. En er blijft wat over voor een volgend deel.
Nicci French schept ook deze keer levensechte personages, sommige zijn opvallend leuk, kleurrijk en zeker geen standaardtypetjes. Zoals de klusjesman Josef, die boos wordt als mensen hem aan zien voor een Pool terwijl hij uit de Oekraïne komt. Of Reuben de hippie-oprichter van The Warehouse, de instelling voor geestelijke gezondheidszorg  waar Frieda voor werkt. Andere zijn ronduit zielig en triest. Het is moeilijk te bepalen of ze slecht, dom of slachtoffer van de omstandigheden zijn.
De schrijfstijl is als vanouds, vlot en goed. Geen mooischrijverij wel veel mooie, treffende beschrijvingen. Zoals bijvoorbeeld van een aantal buurten in Londen. Al zou het op sommige punten beter zijn als er iets aan de verbeelding zou zijn overgelaten. Met name de uitgebreide persoonsbeschrijvingen en het gruwelijk lot van het jongetje.
Alles bij elkaar genomen valt er ondanks de minpuntjes veel te genieten. Mijn complimenten voor Nicci Gerrard en Sean French, dat ze het aandurfden om zichzelf te vernieuwen en nieuwe wegen zijn ingeslagen. Blauwe maandag is het eerste deel van een achtdelige serie rond Frieda Klein. Kom maar op met deel twee!