De bastaard van Brussel van Simone van der Vlugt: goede, realistische historische YA roman

In 1995 debuteerde Simone van der Vlugt met De amulet, haar eerste historische jeugdroman. Tien jaar later verscheen De bastaard van Brussel, haar tiende historische jeugdroman. Inmiddels had zij een naam opgebouwd als veelgelezen en gewaardeerde schrijfster van gedegen, spannende en goed opgebouwde romans die zich het verleden afspelen voor jongeren. En was zij een waardig opvolgster van Thea Beckman die tot dan toe het genre had gedomineerd.

De historische jeugdromans van Simone van der Vlugt kenmerken zich door de aansprekende, herkenbare hoofdpersonen. Het zijn jongeren die er het beste van proberen te maken in hun tijd, in hun wereld. Daarnaast geven haar boeken een realistisch beeld van de tijd waarin het verhaal zich afspeelt en zijn het boeiende en vlot geschreven goede verhalen. De historische details kloppen tot in de kleinste details, dankzij de gedegen research waar Simone van der Vlugt bekend om staat.

Dit alles is goed te merken in De bastaard van Brussel. Simone van der Vlugt slaagt er in om het 16e eeuwse Brussel tot leven te wekken in dit boek over Crispijn Matsijs, bastaardzoon van Lamoraal de graaf van Egmond en stadhouder van Vlaanderen. Het is de tijd van de Spaanse overheersing, de inquisitie en de hagenpreken. Het zijn gevaarlijke tijden voor iedereen, ongeacht of men katholiek of lutheraan is.

In 1565 is Crispijn de 20-jarige eigenaar van een brouwerij annex taveerne die hij samen met Stina runt. Een aantal jaren geleden is de moeder van Crispijn voor zijn ogen gedood, toen ze samen een hagenpreek bezochten. De man van Stina, en vader van haar 11-jarig dochtertje Eva, was een van de eerste ketters die in Gent werd verbrand. Crispijn wil eigenlijk geen kant kiezen in de godsdienststrijd, maar hij komt er achter dat hij in feite geen keuze heeft. Stina en zijn nieuwe knecht Hans de Duivel zijn openlijk Lutheraans. Na een hagenpreek in Zaventem keren alleen Hans en Eva terug. Crispijn mist Stina hierna niet alleen vanwege haar warmte in vele opzichten, maar ook door het werk dat ze in de brouwerij/taveerne verzette. Eva biedt aan hem te helpen door te leren brouwen, zodat zij afleiding heeft en niet zo veel aan haar moeder hoeft te denken. Dan slaat het noodlot toe en wordt Crispijn opgepakt door de inquisiteurs.

De bastaard van Brussel is op ware feiten gebaseerd. Uit het nawoord blijkt dat alleen Crispijn, Stina, Eva en hun vrienden fictieve personages zijn. De anderen zoals Hans de Duivel en Lamoraal, graaf van Egmond zijn historische figuren.

Het is bewonderenswaardig en knap hoeveel historische informatie Simone van der Vlugt in dit boek heeft verwerkt zonder dat het verhaal eronder heeft geleden. De bastaard van Brussel staat niet bol met dorre feiten, noch is het een saaie opsomming of een droge geschiedenisles. Integendeel, De bastaard van Brussel is een sprankelend, spannend verhaal dat de (jonge) lezer een goed beeld van 16e eeuws Brussel geeft en deze ongemerkt veel leert over deze tijd, wat betreft de historische feiten, de cultuur en het dagelijks leven.

Gezien de leeftijd van Crispijn en de heftigheid van wat hij meemaakt, is het een boek dat beter zal aansluiten bij jongeren vanaf een jaar of 13, 14 dan bij basisschoolkinderen. Heel geschikt voor tieners die een keer iets anders willen lezen dan een YA-roman over vampiers. Qua spanning kan het boek zich prima meten met de gemiddelde YA-thriller. Het zijn immers spannende tijden. Vervolging en achtervolging liggen eind 16e eeuw overal op de loer. Crispijn vlucht op een bepaald moment letterlijk voor zijn leven en het is nog maar de vraag of hij het er levend van afbrengt.

Overigens zal De bastaard van Brussel ook volwassen lezers aanspreken. Voor de liefhebbers van historische romans is er genoeg te genieten, omdat het verhaal nergens kinderachtig is, goed geschreven is, diepgang heeft en de hoofdpersoon een adolescent is en geen kind meer. De bastaard van Brussel is mijns inziens een volwassen historische YA-roman voor jong en oud.

Complot 365 December: het is afgelopen

Het is afgelopen. Complot 365 December van Gabrielle Lord is verschenen en gelezen. Niet meer iedere maand wachten op een nieuw deel uit de serie. Jammer! Wat een plezier was het om deze 12 delen te lezen.
Eind december 2009 kreeg Callum Ormond van een oude man de waarschuwing om onder te duiken en te zorgen dat hij tot 31 december 2010 in leven zou blijven. Vreemde waarschuwing voor een jongen van 15. Al snel blijkt de boodschap niet voor niets geweest te zijn. Nog voor dat het februari is, kan Callum niet meer veilig thuis wonen en is zijn leven in gevaar. Gelukkig helpt zijn vriend Boges hem op alle mogelijke manieren. Later in het jaar ontmoet Callum op de meest vreemde plaatsen mensen die hem verder helpen met zijn opdracht. De familie Ormond blijkt in het bezit te zijn van een geheimzinnig raadsel met waarschijnlijk bijbehorende schat. Het is cruciaal dat het raadsel voor 31 december 2010 wordt opgelost. Callum is niet de enige die op zoek is naar de oplossing en niet iedereen wilt dat hij het raadsel oplost.
Terugkijkend op Complot 365 in zijn geheel, valt op dat ieder deel even sterk is, er zitten geen mindere delen tussen. De opbouw van ieder deel is volgens hetzelfde stramien. Callum komt een stapje dichterbij het raadsel. Hij krijgt hulp van anderen die daardoor soms zelf in de problemen raken. Niet iedereen is altijd even goed te vertrouwen, lastig om uit te maken wie wel en wie niet. Aan het einde van iedere maand is er een cliffhanger omdat Callum dan in een onmogelijk lijkende situaties verstrikt is geraakt. Dit zorgde voor reikhalzend uitkijken naar de volgende maand.
De serie is voor jongeren geschreven en dat is te merken aan het taalgebruik en de dialogen. Callum, Boges en Winter zijn echte pubers en gedragen zich ook zo. Ze weten oplossingen te verzinnen voor problemen en raadsel die volwassenen niet zo snel zouden bedenken. Aan de andere kant wordt Callum op een kinderachtige manier jaloers als hij het vermoeden heeft dat er meer gaande is tussen Winter en Boges.
Complot 365 is een goedgeschreven en fantastisch uitgewerkt concept. Goed om iedere maand een deel te laten verschijnen en zo de spanning gedoseerd op te bouwen. Alles in een keer zou te veel zijn en niet werken.
Balen dat het afgelopen is. Wat een adembenemend en spannend jaar was Complot 365!

Tijgerlelie is een mooie belofte voor de toekomst

Danique Gimbrère en Anne Swartjes hebben een bijzondere prestatie geleverd. Hoeveel mensen kunnen immers zeggen dat zij een debuutroman schreven op hun zestiende, die vervolgens is gepubliceerd op hun zeventiende en bovenal zeer lezenswaardig is?
Tijgerlelie is een goedgeschreven jongerenroman waarin het duidelijk is dat de hoofdpersoon, Carter Johnson nog het een en ander te leren heeft over zichzelf. In het begin is hij tamelijk onuitstaanbaar. Gewend aan veel aandacht en een schare fans die alles bewonderen wat hij zegt of doet. Zoals te verwachten valt komt er al snel een verstorende factor in het spel in de vorm van Lily Jones. Zij is ongelooflijk mooi en totaal niet onder de indruk van Carter Johnson. Hij raakt geïntrigeerd door haar en is vast besloten haar te veroveren en echt te leren kennen. Gaandeweg leert hij in eerste instantie vooral zichzelf goed kennen en pas later, veel later, komt hij achter het geheim van Lily.
De meeste jongerenromans zijn geschreven door volwassenen, die zich proberen in te leven in de belevingswereld van jongeren. Het referentiekader van deze boeken is echter altijd die van de volwassen auteur. De auteur is automatisch een soort alwetende verteller die weet hoe bepaalde dingen gaan in de buitenwereld. Heel bijzonder en erg verfrissend om eens een boek te lezen zonder dat referentiekader. En dat het de fout oplevert dat er vlak bij Londen zich een zandstrand bevindt nemen we op de koop toe.
Tijgerlelie is een mooi voorbeeld van een klassieke bildungsroman. Carter Johnsons weg van verwende jongen naar bijna volwassen man die zijn verantwoordelijkheid neemt, is goed en realistisch beschreven. Wel jammer, dat het einde waarin het raadsel van Lily wordt opgelost, een tikje ongeloofwaardig is en tamelijk uit de lucht komt vallen. Hier valt duidelijk nog iets te leren voor een volgende roman.
De dialogen in Tijgerlelie zijn verrassend goed met taalgebruik dat je verwacht bij zestienjarigen. Geen mooischrijverij maar wel mooi geschreven. Tijgerlelie leest daarom gemakkelijk weg.
Het is te hopen dat Danique Gimbrère en Anne Swartjes hun samenwerking voortzetten en dat we binnenkort hun tweede roman mogen verwachten. Tijgerlelie is een mooie belofte voor de toekomst.

Spannende jongensboeken: De grijze jager serie

De boeken uit De Grijze Jager serie zijn echte spannende jongensboeken. Het lijkt wel alsof John Flanagan ze speciaal geschreven heeft om jongens vanaf een jaar of negen, tien weer aan het lezen te krijgen/houden. De boeken hebben herkenbare hoofdpersonen (oa een slimme underdog en een sporter), eenvoudig taalgebruik zonder dat het kinderachtig wordt en een semi-fantasy-historisch tintje, dat vaag aan Tolkien doet denken. Veel leuke dingen uit de middeleeuwen zijn gebruikt zoals kastelen en ridders. Het verhaal speelt zich af in een niet-geïndustrialiseerde omgeving met landbouw, paard en wagen etc. Alle kinderen gaan op hun 15e in de leer bij een meester of gaan op het land werken. De leermeesters zoeken zelf hun leerlingen uit.
In deel 1, De ruïnes van Gorlan, zou hoofdpersoon Will, net als zijn vriend Arnaut, toegelaten willen worden tot de krijgschool om ridder te worden. Echter Will is te klein en zijn talenten liggen op een ander vlak: hij kan zich goed onzichtbaar maken, in bomen klimmen, mensen bespieden. Will wordt daarom gekozen door een Grijze Jager. De Grijze Jagers zijn in het fictieve rijk van Araluen een soort politie/geheime dienst. De opleiding die Will van Halt de Grijze Jager krijgt is gedegen en zwaar. Hij leert met pijl en boog schieten op bewegende doelwitten, sporen lezen, onzichtbaar door het bos en veld bewegen, voor zichzelf zorgen etc. Ondertussen heeft Arnaut het niet gemakkelijk op de krijgsschool. Zijn talent is zo overduidelijk dat het de jaloezie opwekt van een drietal grotere jongens. Zij maken hem het leven zuur. Arnaut leert volhouden en doorbijten totdat de redding uit een onverwachte hoek komt.
De ruïnes van Gorlan is een spannend en goed geschreven verhaal. De overeenkomsten met Tolkien zijn hier en daar treffend. Een geïdealiseerde middeleeuwse samenleving, veel bos en groen, wat mythische/Keltische enge wezens, het kwaad dat in een uithoek van het rijk steeds groter wordt en de bijbehorende dreiging en angst. Er zijn ook verschillen: de grootste is de afwezigheid van magie en tovenaars. Een andere opvallende afwezige is de geestelijkheid. Er zijn geen kerken, priesters, monniken oid.
Voor volwassenen is het boek ook spannend genoeg om te lezen en het lezen van de andere delen te overwegen. Minpunten: een aantal duidelijke anachronismen die niet in het verhaal past. Zoals koffie, aardappelen, douches, kachel en slaapzalen met bedden. De sfeer is zo overduidelijk middeleeuws en daar passen deze zaken niet in. Slordig van schrijver en redactie.
De jongenspuber in de directe omgeving maakt dit niet uit. Hij heeft inmiddels deel 8 verslonden en hoopt dat deel 9 niet te lang op zich laat wachten.